Βιώνοντας το Σέλας στο ψηφιακό πλανητάριο!!!


Διαβάστε τα πάντα για το φαινόμενο και δείτε υπέροχες φωτογραφίες ΕΔΩ http://www.vlavo.org/main/?p=1394

Το καλοκαίρι ξεκινά επίσημα στις 21 Ιουνίου και εφέτος έχουμε την ευκαιρία να το γιορτάσουμε με τον πιο φαντασμαγορικό τρόπο: «Βιώνοντας το Σέλας». Απολαμβάνοντας δηλαδή, τα υπέροχα χρώματα του Σέλαος και μαθαίνοντας για το ιδιόμορφο αυτό φαινόμενο ακριβώς την μεγαλύτερη ημέρα του έτους. Και αν είναι γνωστό πόσο δύσκολο είναι να ζήσει κανείς τη μαγεία του εκπληκτικού αυτού δώρου της φύσης κάτω από τον ουρανό της Ελλάδας, είναι το Ιδρυμα Ευγενίδου που για άλλη μια φορά, και μέσα από τον θόλο του Νέου Ψηφιακού Πλανηταρίου, γίνεται ξεναγός στα πιο απομακρυσμένα μέρη.

Για να βιώσουμε λοιπόν το Σέλας, αυτή τη φορά, μας μεταφέρει ως το Φέιρμπανκς της Βόρειας Αλάσκα αλλά και το Τρόμσο της Βόρειας Νορβηγίας. Εκεί, όπου πολλάκις βρέθηκε προηγουμένως και ο Τέρενς Μέρτα, για να καταγράψει σε time-lapse φωτογράφιση το μοναδικό θέαμα του Σέλαος. Και να δημιουργήσει την ολοκληρωμένη και πρωτότυπη παράσταση «Βιώνοντας το Σέλας» χαρίζοντας μια μοναδική εμπειρία σε όσους συναρπάζονται από τη μαγεία της φύσης.

Γενικός Διευθυντής της Evans and Sutherland, μίας από τις μεγαλύτερες εταιρείες πλανηταρίων στον κόσμο, αλλά και ακούραστος χομπίστας – παρατηρητής, ο Τέρενς Μέρτα δημιούργησε μια 25λεπτη παράσταση, την πρώτη παγκοσμίως που καταγράφει το Σέλας σε όλη του την μεγαλοπρέπεια το οποίο και αναδεικνύεται πλήρως στον 950 τ.μ. θόλο του Ευγενιδείου Πλανηταρίου.

Πως όμως δημιουργείται το Σέλας; Λίγο πριν το «βιώσουμε», ο Διονύσης Σιμόπουλος, μας δίνει μία γεύση από τα μυστικά του. «Η αλληλεπίδραση του ηλιακού ανέμου και του γήινου μαγνητικού πεδίου είναι ο λόγος για την εμφάνιση του ωραιότερου από τα παιχνίδια της φύσης όταν σχηματίζουν μυστηριώδεις φωτεινές παραστάσεις που αποτελούν το βόρειο και το νότιο Σέλας σε ύψος που κυμαίνεται από 100 έως και 1000 χιλιόμετρα» εξηγεί ο διευθυντής του Ευγενιδείου Πλανηταρίου. Οσο για τις εκπληκτικές αποχρώσεις του φαινομένου, ο διακεκριμένος φυσικός και αστρονόμος σημειώνει: «Τα διάφορα χρώματα που παρατηρούμε στο Σέλας εξαρτώνται από τα χημικά στοιχεία της ιονόσφαιρας με τα οποία συγκρούονται τα φορτισμένα ηλεκτρόνια από τον Ηλιο. Η όλη αυτή διαδικασία γίνεται με έναν αρκετά πολύπλοκο τρόπο που ακόμη και σήμερα δεν είναι πλήρως κατανοητός αν και η αρχή της διαλεύκανσής του άρχισε πριν από 150 περίπου χρόνια».

Πιο συγκεκριμένα, ο Διονύσης Σιμόπουλος αναφέρει ότι, όταν στα μέσα του 19ου αιώνα διοχετεύτηκε ηλεκτρικό ρεύμα μέσα σε έναν σωλήνα που περιείχε κάποιο αέριο, ανακαλύφθηκε ότι ήταν δυνατόν να δημιουργηθεί μία αναλαμπή με το φασματικό χρώμα που είναι χαρακτηριστικό του δεδομένου αυτού αερίου. «Με βάση αυτή την ιδιότητα έχουμε σήμερα τις λάμπες φθορισμού και τις φωτεινές επιγραφές νέον» επισημαίνει ο έλληνας επιστήμονας. «Το Σέλας είναι ένα μόνιμο χαρακτηριστικό της γήινης ατμόσφαιρας, έστω και αν οι περισσότεροι από εμάς δεν μπορούμε να το δούμε πάντα αφού χρειάζεται να βρισκόμαστε στο κατάλληλο μέρος και να υπάρχουν και οι κατάλληλες συνθήκες για να το παρακολουθήσουμε» προσθέτει. «Από τη βόρεια Νορβηγία το φαινόμενο παρατηρείται σε καθημερινή σχεδόν βάση, ενώ στις νότιες περιοχές της χώρας είναι εμφανές αρκετές φορές κάθε μήνα. Στις χώρες της βόρειας Ευρώπης η εμφάνισή του περιορίζεται σε μία περίπου φορά κάθε μήνα, και στην περιοχή της Μεσογείου δεν το βλέπουμε παρά μερικές μόνο φορές κάθε αιώνα, αφού η συνηθισμένη του εμφάνιση περιορίζεται σε μία ζώνη 2.500 χιλιομέτρων γύρω από τους μαγνητικούς πόλους. Μερικές φορές όμως, όταν ο Ηλιος είναι ιδιαίτερα δραστήριος και κάτω από πολύ καλές συνθήκες στη γήινη ατμόσφαιρα, το Σέλας μπορεί να φανεί ακόμη και πάνω από το Κάιρο, όπως συνέβη το 1872, ή πάνω από τη Σιγκαπούρη και την Τζακάρτα, όπως έγινε το 1909» συμπληρώνει.

Παρών, κατά τη διάρκεια της πρώτης παράστασης, θα είναι στο Ευγενίδειο Πλανητάριο και δημιουργός του εξαιρετικού αυτού θεάματος Τέρενς Μέρτα, για να συνομιλήσει με το κοινό και να μοιραστεί μαζί του τις συναρπαστικές του εμπειρίες.

Πού και πότε

«Βιώνοντας το Σέλας», Ειδικό Αφιέρωμα του Ιδρύματος Ευγενίδου (Λ. Συγγρού 387 – είσοδος από οδό Πεντέλης -, Π. Φάληρο, τηλ: 210 946960, www.eugenfound.edu.gr), στο Θερινό Ηλιοστάσιο, στις 21 Ιουνίου 2011.

Θα πραγματοποιηθούν τρεις προβολές:
Στις 20:00, στις 21:00 και στις 21:30

Η είσοδος και στις τρεις προβολές είναι ελεύθερη ωστόσο είναι απαραίτητο να προμηθευτεί κανείς Δελτία προτεραιότητας τα οποία θα αρχίσουν να διανέμονται στο Ταμείο του Πλανηταρίου από τις 19.00 της ίδιας ημέρας και έως εξαντλήσεως των θέσεων.

 

ΠΗΓΗ: http://www.kala-nea.gr

Share on Facebook

AURORA BOREALIS ή Βόρειο Σέλας …τα φώτα του βορρά.

Mε την ευκαιρία της έξαρσης – τον τελευταίο καιρό και πάλι – της δραστηριότητας του Ήλιου, μετά από μερικά χρόνια που ήταν ψόφιος, δημοσιεύω ένα κείμενο μου που απαντά στα βασικά ερωτήματα για το Σέλας, καθώς και μερικά λόγια – παρέα με μερικές απίθανες φωτογραφίες που μου έστειλαν δύο διαδικτυακοί φίλοι από το βορά!

Thnx so much for the Fotos: Tom Eklund (Toyala, Finland), Troy Birdsall (Fairbanks, Alaska)

Βόρειο Σέλας, The northern lights ή nordlys. Εδώ νομίζω ότι η φύση, τα έδωσε όλα! Το πιο όμορφο, χαοτικό, ψυχεδελικό και δυσεύρετο φαινόμενο, που συμβαίνει εκεί ψηλά. Εκεί ψηλά στους πόλους, εκεί ψηλά στον ουρανό!

Δε θυμάμαι καν πως το έφαγα το κόλλημα με το Σέλας. Χωρίς να έχω την ευτυχία –ακόμη – να μου πεταχτούν τα μάτια έξω, βλέποντάς το ζωντανά, έχω ψάξει τα πάντα, έχω παραγγείλει βίντεο και βρήκα διάφορους, βόρειους κολλημένους για να μου πουν περισσότερα. Οι πληροφορίες, καθώς και οι φωτογραφίες στο παρόν κείμενο, προέρχονται, από έναν Φινλανδό, τον Tom Eklund, από την Toyala και έναν πιτσιρικά από το Fairbanks στην Αλάσκα, τον Troy Birdsall. Ο δεύτερος έχει και ένα πολύ καλό site, και μάλιστα με ζωντανή κάμερα (live webcast), το www.aurorawebcam.com.

Που εμφανίζεται; Προς τα πού να κοιτάξω;

Το Σέλας εμφανίζεται σε δύο δαχτυλίδια, (auroral oval) γύρω από το βόρειο και γύρω από το νότιο μαγνητικό πόλο, δηλαδή κοντά στον αρκτικό κύκλο (67ο ). Πρακτικά εμφανίζεται στη βόρεια Σκανδιναβία, αλλά πιο τυχερή είναι η αμερικανική ήπειρος. Βλέπετε ο μαγνητικός πόλος της Γης, είναι μετατοπισμένος προς τα εκεί, (god damn), οπότε το φαινόμενο κατεβαίνει ευκολότερα σε χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη. Ο παράδεισος είναι η Αλάσκα… και γενικά, μέσα στο όνειρο, περιλαμβάνεται το παγωμένο λευκό τοπίο, ο κατάμαυρος αρκτικός ουρανός και η απόλυτη ησυχία. Σε μεγάλες ηλιακές καταιγίδες (όπως αυτή τον Οκτώβρη του 2003), δεν έχει πρόβλημα να εμφανιστεί έως και τα πλάτη τα δικά μας, βέβαια απλά σαν κοκκινίλα στο βορά πολύ σκοτεινού ουρανού (οι ρωμαίοι το ονόμαζαν pluvia sanguinea – αιμάτινη βροχή)

Τι είναι; Φαντάσματα; Εξωγήινοι;

Παρενέργειες από τα καυσαέρια του Ήλιου! Το Σέλας σχετίζεται απόλυτα με την ηλιακή δραστηριότητα. Σωματίδια που εκτοξεύει κατά καιρούς ο Ήλιος, από εκλάμψεις, ή τρύπες του στέμματος, επιταχύνονται από το μαγνητικό πεδίο της Γης και την πέφτουν στην ατμόσφαιρα. Εκεί, για να μη σας πρήζω, δημιουργείται εν ολίγοις ένα φαινόμενο, σαν αυτό που συμβαίνει στην οθόνη της έγχρωμης τηλεόρασης. Οι ποιο υποψήφιοι για κόλλημα, σημειώστε ότι το κόκκινο χρώμα, είναι βομβαρδισμός σε ατομικό οξυγόνο κοντά στα 200 μίλια, το πράσινο – μοριακό οξυγόνο στα 60 μίλια, ενώ μπλε και ιώδεις αποχρώσεις δίνει το άζωτο.

Τι σχήματα παίρνει;

Εδώ, ο Tom δυσκολεύτηκε… «Υπάρχουν μερικά κοινά χαρακτηριστικά για να τις κατατάξεις (τις auroras), αλλά τίποτα, ποτέ δεν είναι ίδιο. Στις μεγάλες μαγνητικές καταιγίδες υπάρχουν εντυπωσιακά χρώματα, αλλά σε κατάσταση διάχυσης στον ουρανό, χωρίς λεπτομέρειες και έντονες κινήσεις. Οι μεσαίου μεγέθους δίνουν τις γνωστές «ζώνες» και «κουρτίνες» και είναι αυτές που προτιμώ. Πολύ εντυπωσιακές είναι και οι λεγόμενες «coronas», που συμβαίνουν όταν το φαινόμενο είναι ακριβώς πάνω απ το κεφάλι σου. Τότε ακτίνες και χρώματα φεύγουν προς όλες τις κατευθύνσεις. Παθαίνεις πλάκα… Αν είσαι τυχερός σε κάποιες από τις πολύ ενεργές «ζώνες», μπορεί να πετύχεις τις διάσημες βιολετί αποχρώσεις στα χαμηλά τους όρια». Και συνεχίζει ο Tom: «Είναι κάτι τόσο εντυπωσιακό ώστε την ώρα που συμβαίνει δεν καταλαβαίνεις τίποτα. Ξεχνάς τα πάντα, σου ρουφάει όλη την προσοχή και προσπαθείς να δεις όσο περισσότερο μπορείς. Μου είναι λίγο δύσκολο να το εκφράσω…»

Πότε να πάω;

Κατ αρχήν, το aurora touring, είναι πολύ διαδεδομένο, ειδικά στην Αμερική (Αλάσκα, Καναδάς). Πολύς είναι ο κόσμος που ταξιδεύει με την ελπίδα…να το δουν κι αυτό τα μάτια του. Πράγμα που ελπίζω να πάθω κι εγώ, μιας και στο προηγούμενό μου ταξίδι στη Σκανδιναβία, έχασα ηλιακή καταιγίδα για δύο μέρες…Πρώτα απ όλα κάποιος που θέλει να ταξιδέψει γι αυτό το σκοπό πρέπει να πάει όσο βορειότερα μπορεί, για να είναι σίγουρος (Αν μιλάμε για Ευρώπη, μιλάμε για Λαπωνία ή βόρεια Νορβηγία. Το Tromso είναι μια χαρά). Οι καλύτερες εποχές είναι τέλος χειμώνα – αρχές άνοιξης και φθινόπωρο με αρχές χειμώνα. Σε ότι αφορά το Βόρειο Ημισφαίριο το καλοκαίρι είναι λάθος εποχή, μιας και οι νύχτες είναι λευκές.

Το Σέλας, όπως είπαμε, εξαρτάται από τις ορέξεις του Ήλιου, έχει να κάνει με τη δραστηριότητά του. Tο αστέρι μας διένυσε το λεγόμενο solar minimum για αρκετά χρόνια, περισσότερα π ό,τι συνήθως και τώρα αρχίζει να ξυπνάει! Υποτίθεται ότι θα φτάσει στη μέγιστη δραστηριότητα κηλίδων και εκλάμψεων κάπου στο 2012-13.

Μια επίσης πολύ σημαντική βοήθεια είναι οι προγνώσεις μέσω internet. (μπορείτε να γραφτείτε για παράδειγμα στο www.spaceweather.com και να σας ενημερώνουν σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα. Μετά από κάποια έκλαμψη, έχετε συνήθως κανα δυό μέρες καιρό – ώσπου να φτάσουν τα ηλιακά σκουπίδια – να βρεθείτε εκεί ψηλά.

Τι άλλο χρειάζεται;

Αυτό που χρειάζεται σίγουρα είναι τύχη και υπομονή. Μπορεί να συμβαίνει η μεγαλύτερη γεωμαγνητική καταιγίδα, αλλά εσύ να είδες πριν λίγο φωτογραφία του Μητσοτάκη και να έχει πλακώσει τέτοιο σύννεφο που δεν έχεις ξαναδεί. Μπορεί να βαρεθείς μετά από ώρες που έχεις κοκαλώσει στους -20ο C κι η aurora να σκάσει μύτη, μόλις μπεις στο σπίτι. Διότι δεν ξέρεις πότε θα εμφανιστεί ή πόσο θα κρατήσει.

Χρειάζεται καλό ντύσιμο, κάτι να τσιμπήσεις, λίγο αλκοόλ και αν θέλεις παρέα. «Μερικές φορές, αισθάνομαι πολύ ηλίθιος που κάθομαι και περιμένω…», μου λέει ο Tom.

Η κουβέντα με τον Tom, έκλεισε απαντώντας στη γκρίνια μου, ότι θα άλλαζε ευχαρίστως την aurora για τον ήλιο της Ελλάδας. Τι να κάνεις; Ο καθένας… ό,τι του λείπει…

Και ο Troy, απ την άλλη μεριά του βόρειου ημισφαιρίου, στέλνει χαιρετίσματα στους εδώ, aurora fans.

Share on Facebook